Udako narrazioak
berria
Goizalde Landabasoren argazkia
Bazterkale
Eguzki izpiak beldur dira kale honetara ailegatzerakoan. Horregatik sartu ere ez dira egiten. Espaloi estuak ditu kaleak. Printzesa oinentzat eginak dirudite, baina bertoko printzesek 40koa dute oinetako neurri. Oinezkoak eta autoak bereizten dituzten marrak desagertu zituen euriak, toxikoak, beharbada; eta ez dituzte berriz ere margoztu, pintura ekologikoarekin ere ez. Bazterkaletik dabiltzanak ondo daki, jakin, uzten duen lorratza desagertu egingo dela gauzatu orduko. Bazterkalea ez da inorena ere ez; izatekotan, ziri eta miri aurpegia negartzen digun urarena da. Auzokide bilakatzen zaituzte bigarren loaldirako. Ordurako begietan irakurria dute zeure sekreturik mingotsena. Nongotasunak ez du lekurik. Garrantzitsua da, baina, aberribako izatea orube hau aberri bilaka dezazun. Paperak edota alokairu merkeagoa lortu bitartean. Hizki larriko aberririk, ostera, ez da bazter honetan. Ez duzu aurkituko. Bandera bakarrak lixibak beilegitu dituen kuleroak dira. Arrazoi duzu, apurtxu bat zakar gelditu zait. Inoiz zuriak izan ziren banderak horiztatu ditu eguneroko gerrak. Ederrago? Berbak pintura lakoak dira, ezin dute margo-azpiko herdoila jan. Edo bai? Karrika honetan bihotza ainguraturik ez duten bakarrak txakurrak dira. Goikokaletik hona estuasunetara egokitu behar dira sokapeko txakurrak; osterantzean hauxe da euren eremu librea. Begi-kolpean ez dituzu batzuk eta besteak bereiziko, belarriz, aldiz, bai. Zaunk egin behar zuketen; guau egiten dute. «Lahaula» tabernak pertsianak beheraturik ditu. «Little Arratia Klub-i» jazo moduan, egun batean giltza eman zioten eta ez ditu atzera igo. Dolu laburra igarota hurrengo etxepeko tabernara joaten dira ardotan-eta. Inork ez du akorduan makina zaharrak egiten zuen kafe txarra. Istanbulgo edozein kafetegitan ematen dutena izan zitekeen hainbesteko hondarrarekin. Gutxik du gogoan jabeak ipurdi zabaleko basoak erabiltzen zituela ardo gutxiago botatzeko. Basoak kristal dira orain. Inurriak suizida zitezen neurrikoak egin zizkien azkenengo egunean. Krokodiloek baino ez dute oroituko zarratu ondoren soilik egin zuela negar jabeak. Negar txiki, ixil eta ostendua. Duina, pentsatuko duzu. Etsitua, esango nuke. Zarratu arazteagatik, ostera, sos asko eman zizkioten; Ginea Bissau edo Swaziland-en lastozko etxe batean erretiro ederra hartzeko modukoa. Taberna gaineko etxebizitzetan mamutxak baino ez dira gelditzen. Joandakoen ametsen hondakinak. Barruetan zuhamuxkak jandako eremua dago, paradisu galduaren glamour basatia. Gauez argitxoz betetzen dira barruak. Goikokaleko umeak lotarazteko mehatxu izan ohi dira. Poeren ipuinetako haragizko istorioak. Hiriaren bihotza ugerrak jana du alde honetan. Ibaiko uraren goraldiek ez dute arrainik ekartzen. Goikokaletik gora bizi dira. Iparra ahaztu zuen ahatea baino ez dago alde honetan. Bakarra, galdua, deserrotua. Auzokide batek kontatu zidan arrain-gorriak arrantzatzen zituztela aspaldi, bera ume zela. Jai bikainak ei ziren zubialdean. Kainabera gordeta ei dauka. Ganbaran. Dagoeneko edozein arrain onartuko luke, baita lazunak ere. Zuzenkalekoak etortzen dira maiz. Etorri eta joan. Loak hartutako bat aurkitu nuen atari erdian. Irrifar egin nion. Orro antzekoa bota zidan erantzun lez. Hainbesteko gozotasunak gainezka egin zidan eta nik ere Basajaunen laztana eman nion. Jateko ezer ote nuen galdetu eta atoan eman nion sakeleko goxokia. Miseria hain da beti samurra. Hagin ezin zuriagoak erakutsi zizkidan orduan. Ez dakit eskerrak emateko edo zein hagin-konpontzaile iaio duen agertzeko. Arrastaka bizi den Fernando etorri zitzaidan burura. Etxe inguruan ibiltzen da noiz edo noiz. Zubipean lotan ikusi nuen goiz batean. Ez dakit hemen bizi den edo bertotik dabilen soilik. Goikokalen ikusten dut sarri. «Peligrorik ez du» entzun nuen. Oker daude. Oso peligrosoa da. Kitarra jotzen egoten da. Bikain. Horretarako jaio zela dirudi. Hori baino ez egiteko. Goikoaldeko kantoi batean baflearen gainean eserita musikaren plazerra gozatzen du. Izugarri gustatzen zait arrastietan bertatik pasatu eta Fernandoren doinupean osteratxuan galtzea. Badira egun batzuk agertu ez dela. Arduratuta nago. Gaude. Atzo bere kantoiko horman mezua utzi zion norbaitek. Bere hutsari, bere doinuari.

Kitarra du aberri.<br>
Txima luzedun bilakatu du denborak.<br>
Iturri alboko kantoia<br>
egin du etxepe.<br>
Zigarroa ezpain ertzeetan jo ohi du.<br>
Soketarainoko bidea tatarrez egiten duten eskuek<br>
ez dirudite bereak.<br>
Hamar eurokoa bota diot txapelera.<br>
«Tango bat, mesedez».<br>
Piazzolaren doinua hasi da jotzen.<br>
Zenbat kantu balio du papelina batek?<br>
«¡Qué guapo!», esan dio alboan duen gizakumeak.<br>
Irribarrea ez zait igerri.<br>
Arrangurazko bandoneoia dirudi kaleak.

Fernando ez da agertu. Berbaroa gero eta ozenagoa da. Oteizak esaten zuen legez: helbidea aldatu du. Berriak ez du Bazterkale gelditu. Helbide aldaketak ohikoak dira. Bizitza dugu gaixotasunik ziurrena. Eternitatea zubi hegaleko harria da. Zubia. Harri zaharrok zapaltzeak zoriontasuna ematen dit. Beharbada itsasadarrak dakarren haizea da. Izan liteke uraren gora eta beheragatik. Poza sentitzen dut hona nakarren bakoitzean. Hara naramanero. Goizekoan gustatzen zait. Gure herrian bazegoen zubi bat eskuak goratu eta zeruari errieta egiten ziona. Jainko horri. Gure herriko zubian ke arteko egunak bizi izan ziren. Zubi hartan kendu zioten begirada mutil hurari; pelotakada batek edo torlojukada batek. Kendu zioten. Gure herriko zubiari eskuak lotu zizkioten eta harrezkero ez da jainko zerutiarrari konturik eskatzen dionik. Hiri honetako zubiak, ostera, hamaika gauza ikusten du egunero. Zubia. Ezerren lotura. Arrastian. Zubia. Lohiak irentsi zuen, goroldioak, laztanek. Bagoaz eta bagatoz. Zubiak. Zugana naramatzate. Nigana zakartzate. Eguzki izpiak beldur dira kale honetara ailegatzerakoan. Horregatik sartu ere ez dira egiten. Bazterkaletik dabiltzanak ondo daki, jakin, uzten duen lorratza desagertu egingo dela gauzatu orduko. Bazterkalea ez da inorena ere ez; izatekotan, ziri eta miri aurpegia negartzen digun urarena da.

I. Martiarena Mattin -en ilustrazioa

Ilustrazioa: I. Martiarena Mattin